Osmanlı Tarihini Yeniden Yazmak
Halil İnalcık, Kemal Karpat, Cemal Kafadar, İlber Ortaylı, Mehmet Genç, Bernard Lewis, Donald Quataert, Linda Darling, Jane Hathaway, Douglas Howard, Rhoads Murphey, Uğur Tanyeli, Jonathan Grant’ın yazılarıyla yeni bir Osmanlı Tarihi yazılıyor…
“Osmanlı tarihi” denilince hafızamıza düşen tablo aÅŸağı yukarı ÅŸudur: Söğüt’te baÅŸlayıp Bursa’da kıvam kazanan kuruluÅŸ döneminde Osmanlı, Ä°stanbul’un fethiyle yükseliÅŸe geçmiÅŸ ve bu süreç, zirvesine ulaşığı Kanuni devrine kadar sürmüştür. Ancak bu ‘Altın ÇaÄŸ’, Kanuni’nin 1566′daki ölümüyle sona ermiÅŸ ve duraklama dönemi baÅŸlamış, 2. Viyana yenilgisi ise gerilemeyi belirgin hale getirmiÅŸtir. Bunu 18. yüzyıldaki çöküş, 19. yüzyıldaki parçalanma ve nihayet 1922′deki yıkılış izlemiÅŸtir.
Bu aÅŸinası olduÄŸumuz tabloda dikkat çeken nokta, Kanuni’nin ölümüne kadar geçen yaklaşık 250 yılı olumlu, ondan sonraki 350 yılı ise olumsuz olarak resmetmesidir. Böylece aslında bizim “Osmanlı tarihi” dediÄŸimiz ve öğretme hevesini duyduÄŸumuz tarih, neredeyse asıl tarihinin yarısı bile deÄŸildir, zira duraklama, gerileme, çöküş denilince öğretenin de, öğrenenin de hevesi büyük ölçüde kaçmaktadır. Dolayısıyla böyle yarım yamalak bir tarih okuyarak yetiÅŸen insanlardan oluÅŸan bir toplumun çaÄŸdaÅŸ bir tarih bilincine ulaÅŸmaları elbette beklenemez.
Öte yandan Halil Ä°nalcık’tan Linda Darling’e, Ä°lber Ortaylı’dan Douglas Howard’a, Cemal Kafadar’dan Rhoads Murphey’ye, Mehmet Genç’ten Donald Quataert’e, Kemal Karpat’tan Jonathan Grant’e, UÄŸur Tanyeli’den Cornell Fleischer ve Jane Hathaway’e ve daha pek çok Osmanlı uzmanına göre kitaplarımızda okuttuÄŸumuz “Osmanlı’nın gerilemesi”, apaçık bir olgu deÄŸil, çözülmesi gereken bir problemdir. Ãœstelik bir tarihçinin tarihte ilerleme veya gerileme olmasına ‘takması’ ne kadar bilimsel bir tutumdur? Bir bilim adamı olarak tarihçinin ‘ileri’ dönemleri kendisine yakın bulurken, ‘geri’ dönemleri ihmal etmesi ne kadar anlamlıdır?
Osmanlı tarihi araÅŸtırmalarından tanıdığınız Mustafa ArmaÄŸan’ın yayına hazırladığı Osmanlı Tarihini Yeniden Yazmak adlı kitap, bu ve benzeri soruları çağımızın yetkin tarihçilerinin kalemlerinden sunuyor sizlere. Ve yaklaÅŸmakta olan bir ‘tarih devrimi’nden söz ediyor: Öyle görünüyor ki, bu ‘yeni’ tarihte artık Osmanlı’yı, ömrünün büyük bir bölümünde gerileme belasıyla boÄŸuÅŸan aciz bir devlet olarak deÄŸil, tam tersine, bazı ciddi sorunları bulunsa bile, kendini yenileyen, dönüştüren ve çaÄŸa ayak uydurma yolunda ciddi adımlar atan dinamik bir devlet ve toplum olarak deÄŸerlendireceÄŸiz.
Osmanlı Tarihini Yeniden Yazmak yeni Osmanlı tarihçiliğinin müjdelerini veren öncü çalışmalardan biri.
Benzer Medya Bulunamadı.
